18 juni 2012

Overheid schadeplichtig als rechter besluit vernietigd; update advocaat bestuursrecht

Categorie: Bestuursrecht

Aansprakelijkheid overheid voor fout besluit; belastingdienst moet schadevergoeding betalen

Een beleggingsfonds betaalde in 2000 enige miljoenen aan kapitaalsbelasting aan de belastingdienst. Twee jaar later werd verzocht om ongedaan making van deze kapitaalsbelasting aar de belastingdienst weigerde dat. Ten onrechte want in de beroepsprocedures werd de belastingdienst in het ongelijk gesteld.

Het beleggingsfonds heeft tegen de uitspraken van het Gerechtshof te ‘s-Gravenhage beroep in cassatie ingesteld bij de Hoge Raad. Bij arresten van 3 april 2009, nrs. 43.634 (BNB 2009/152) en 43.635, heeft de Hoge Raad de beroepen in cassatie gegrond verklaard, de uitspraken van het Gerechtshof te ’s-Gravenhage vernietigd en het geding verwezen naar het Gerechtshof te Amsterdam ter verdere behandeling en beslissing van de zaken met inachtneming van deze arresten.

Bij uitspraak van 6 januari 2011 (met kenmerknrs. 09/00259 en 09/00260) heeft dit Hof de beroepen gegrond verklaard, de bestreden uitspraken op bezwaar vernietigd en de teruggave gelast van de door belanghebbende op 11 augustus 2000 en 18 augustus 2000 op aangifte voldane bedragen aan kapitaalsbelasting.

In een eerdere uitspraak was al bepaald: “Naar het oordeel van het Hof is het inroepen van de rechtsbijstand in de bezwaarfase door belanghebbende in redelijkheid geschied. Het Hof acht mitsdien termen aanwezig voor een veroordeling van de inspecteur in de kosten van rechtsbijstand in de bezwaarfase.”

Vernietiging besluit door rechter: onrechtmatige overheidsdaad

Vaste rechtspraak over onrechtmatige daad van de overheid luidt: “ Volgens vaste jurisprudentie is sprake van een onrechtmatige overheidsdaad indien een bestuursorgaan een besluit neemt en (bij uitspraak op bezwaar) handhaaft dat naderhand door de rechter wordt vernietigd wegens strijdigheid met het recht; in zo’n geval is de schuld van het bestuursorgaan daarmee in beginsel gegeven (vgl. onder andere HR 9 mei 1986, NJ 1987/252 (Van Gelder Papier) en HR 26 september 1986, NJ 1987/253 (Hoffmann-La Roche)). In dit geval is sprake van vernietiging van de bestreden uitspraken op bezwaar wegens handelen in strijd met het recht, te weten de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (vertrouwensbeginsel en zorgvuldigheidsbeginsel). Bijzondere omstandigheden die toerekening van deze onrechtmatige daad aan de Staat verhinderen zijn niet aannemelijk geworden, zodat de door de onrechtmatige besluiten veroorzaakte schade in beginsel voor vergoeding in aanmerking komt.” Interne kosten vergoed bij ontrechtmatig besluit overheid?

De rechter oordeelt dat de door belanghebbende geschatte omvang van deze kosten redelijk (zoals de inspecteur uiteindelijk ook niet heeft betwist) en is derhalve van oordeel dat de aan belanghebbende voor interne kosten toe te kennen schadevergoeding € 4.125 bedraagt.

Kosten externe adviseur voor rekening overheid na vernietiging besluit

Er zou voor € 94.176 (declaratie van 17 april 2003) daadwerkelijk door de adviseur aan belanghebbende in rekening zijn gebracht en door haar zijn voldaan. Concrete bewijslevering van de schade is niet mogelijk. Daarom bepaalt de rechter dat de bij wijze van schadevergoeding toe te kennen kosten van de externe adviseur schattenderwijs als volgt kunnen worden vastgesteld.
Vervolgens bepaald het Gerechtshof de schadevergoeding voor kosten van de externe adviseur: “Het Hof schat de op de voet van artikel 8:73 Awb voor vergoeding in aanmerking komende externe advieskosten in goede justitie (inclusief de op belanghebbende ter zake drukkende BTW) op € 52.500. Gelet op het hiervoor geschatte gemiddelde uurtarief komt dit (afgerond) overeen met 150 uur aan verrichte werkzaamheden.”

Besluit vernietigd: vergoeding wettelijke rente en renteschade

Volgens vaste jurisprudentie van de algemene bestuursrechter is een verzoek tot schadevergoeding wegens rentederving in geval van een onrechtmatig genomen besluit daarom toewijsbaar vanaf de datum waarop het desbetreffende besluit genomen is, althans vanaf het moment dat het onrechtmatig genomen besluit schade tot gevolg heeft (vgl. onder meer ABRvS 21 april 1995, G04940034, AB 1995, 422). De rechter veroordeelt de belastingdienst de wettelijke rente te vergoeden vanaf 1 oktober 2002, de datum van de bestreden uitspraken op bezwaar.
LJN: BW8035, Gerechtshof Amsterdam, 13 juni 2012.