11 november 2013

Algemene voorwaarden in een vreemde taal: toepasselijk, of niet?

Categorie: Bestuursrecht

De Exploitant heeft aan een aanbesteding meegedaan en in dat kader met de Leverancier contact gezocht. De Leverancier heeft (met de in bijlage 2.1. van het aanbod tot aanbesteding ondertekende verklaring) bevestigd dat zij aan de criteria van de betreffende aanbesteding zal voldoen en zo nodig (ook) de opdrachtgever (in dit geval de) “Stadt Wien” zal vrijwaren voor schade. Uiteindelijk wordt niet tijdig gepresteerd, waaruit diverse schadeposten voortvloeien.

Allereerst speelde in het onderhavige geval de forumkeuze. Nu de Exploitant een rechtspersoon naar vreemd recht (Oostenrijk) is en haar vordering uit dien hoofde een internationaal karakter draagt, dient allereerst de vraag te worden beantwoord of de Nederlandse rechter bevoegd is van de vordering kennis te nemen. De rechtbank beantwoordt die vraag bevestigend en wel op grond van artikel 2 van de in deze zaak toepasselijke Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (“EEX-Vo”), nu de Leverancier woonplaats heeft in Nederland.

Tijdens de mondelinge behandeling bij de rechter hebben partijen eenstemmig aan de rechtbank verzocht om een oordeel te geven over het toepasselijke recht en de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden van De Leverancier. De rechtbank heeft aan dit verzoek gevolg geven. Bij de beantwoording van de vraag naar welk recht het geschil tussen partijen dient te worden beoordeeld, stelt de rechtbank voorop dat partijen beide gevestigd zijn in staten die partij zijn bij het Weens Koopverdrag. De overeenkomst tussen partijen heeft betrekking op de verkoop/koop en levering van een video-herkenningssysteem voor toegangs- en aanwezigheidscontrole van auto’s en personen en het leveren van support in het kader hiervan.

Niet in geschil is dat de belangrijkste verplichting van de Leverancier bestond uit het leveren van hardware met bijbehorende software. Anders dan door de Leverancier is betoogd, is dan ook geen sprake van een omstandigheid als bedoeld in artikel 3 lid 2 van het Weens Koopverdrag, zodat de gehele overeenkomst onder het toepassingsbereik van het Weens Koopverdrag valt.

In het onderliggende geval hebben partijen primair betoogd dat toch een ander nationaal recht op de overeenkomst van toepassing is.

De Exploitant stelt zich op het standpunt dat de Leverancier zich door het uitgeven van de onderaannemerverklaring heeft gebonden aan de aanbestedingsvoorwaarden van Stadt Wien, (waarin in artikel 10.9 wordt voorzien in de toepasselijkheid van Oostenrijks recht, met uitsluiting van ander recht of het Weens Koopverdrag). Daarnaast stelt de Exploitant dat op grond van artikel 4 van het Verdrag inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst, Trb. 1980, 156 (hierna: “EVO”), Oostenrijks recht van toepassing is.

Volgens De Exploitant diende de prestatie (tot levering van hard- en software en implementatie daarvan) evident door De Leverancier in Wenen te worden verricht. De Leverancier betoogt daarentegen dat Nederlands recht van toepassing is, in de eerste plaats op grond van haar algemene voorwaarden en in de tweede plaats op grond van het bepaalde in artikel 3 EVO.

Partijen verschilden van mening over de inhoud van de overeenkomst. Daarmee verband houdt de vraag op welke wijze de koopovereenkomst tot stand is gekomen. Deze laatste vraag dient, evenals de inhoud van de overeenkomst, te worden beantwoord aan de hand van de artikelen 14 e.v. van het Weens Koopverdrag. Volgens artikel 14 lid 1 komt een overeenkomst tot stand door aanvaarding van een voorstel tot het sluiten van een overeenkomst dat voldoende bepaald is en waaruit blijkt van de wil van de aanbieder om in geval van aanvaarding gebonden te zijn. Een voorstel is voldoende bepaald, indien daarin de zaken worden aangeduid en de hoeveelheid en de prijs uitdrukkelijk of stilzwijgend worden vastgesteld of bepaalbaar zijn.

Een belangrijke vraag is deze kwestie was of de algemene voorwaarden van de Leverancier deel zijn gaan uitmaken van de overeenkomst. De Leverancier stelt daartoe dat zowel de eerste in het Duits gestelde als in de tweede in het Engels gestelde offerte duidelijk staat dat naast de offerte de algemene voorwaarden van de Leverancier van toepassing zijn, dat deze algemene voorwaarden met de offertes zijn overhandigd en dat de Exploitant in een fax deze algemene voorwaarden uitdrukkelijk heeft aanvaard (in de zin van artikel 18 Weens Koopverdrag). De Exploitant betwist de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden van De Leverancier. Zij stelt dat de algemene voorwaarden nooit aan haar ter hand zijn gesteld en dat deze voorts in het voor haar onbegrijpelijke Nederlands zijn opgesteld, terwijl de Duitse en de Engelse taal de voertalen tijdens de onderhandelingen waren.

Ook de vraag of de algemene voorwaarden van toepassing zijn dient aan de hand van het Weens Koppverdrag te worden beantwoord. Anders dan het Nederlandse Burgerlijk Wetboek bevat het Weens Koopverdrag hierover geen expliciete regeling. Bij de uitleg van het Weens Koopverdrag is, zoals neergelegd in artikel 7 lid 1 van dit verdrag, uitgangspunt dat rekening wordt gehouden met het internationale karakter ervan en met de noodzaak eenvormigheid in de toepassing ervan en naleving van de goede trouw in de internationale handel te bevorderen.

Het Weens Koopverdrag beoogt eenvormige, voor partijen eenvoudige en overzienbare rechtsregels voor het internationale handelsverkeer op te stellen. Snelle toepasselijkheid van algemene voorwaarden, zoals in het Nederlandse recht, zou hieraan in de weg staan. Dit geldt te meer nu het Weens koopverdrag onder meer geen betrekking heeft op de geldigheid van de overeenkomst, van de daarin vervatte bedingen, waaronder de algemene voorwaarden of de bindende kracht van gewoonten, maar in zoverre naar het nationale recht verwijst (art. 4 Weens Koopverdrag).

Daarbij rijst immers voor de wederpartij van de gebruiker van de algemene voorwaarden het gevaar van een voor haar nauwelijks overzienbare aantasting van haar rechtspositie. Dit is alleen dan niet in strijd met het doel van het Weens Koopverdrag, dat in artikel 6 partijen de mogelijkheid biedt van het Weens Koopverdrag af te wijken, en het in het internationale handelsverkeer geldende beginsel van de goede trouw, indien tussen partijen uitdrukkelijk overeenstemming bestaat over de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden van gebruiker.

Hiervoor is vereist dat de wederpartij van de gebruiker van de algemene voorwaarden de inhoud van de bewuste algemene voorwaarden kent of op eenvoudige wijze hiervan kennis kan nemen (vgl. OLG Düsseldorf, 21 april 2004, CISG-online 915; regel 2 van de CISG-AC Opinion No. 13).

In het midden kan worden gelaten of de Leverancier haar algemene voorwaarden aan De Exploitant heeft doen toekomen, zoals door De Leverancier wordt gesteld en door De Exploitant wordt betwist. Niet in geschil is immers dat de algemene voorwaarden in het Nederlands zijn opgesteld, dat deze taal niet tijdens de onderhandelingen is gebruikt en dat geen van de voor de overeenkomst verantwoordelijke medewerkers van de Exploitant deze taal machtig was.

De Leverancier mocht in redelijkheid dan ook niet verwachten dat de Exploitant de in het Nederlands opgestelde algemene voorwaarden zou begrijpen (vgl. regels 5 en 6 van de CISC-AC Opinion No. 13). In het licht van het uitgangspunt dat op eenvoudige wijze van de inhoud van de algemene voorwaarden kennis kan worden genomen, kon evenmin van De Exploitant worden gevergd dat zij zelf deze algemene voorwaarden zou laten vertalen.

Conclusie is dan ook dat de algemene voorwaarden van de Leverancier geen deel zijn gaan uitmaken van de overeenkomst tussen partijen.

Heeft u een internationaal geschil? Blenheim helpt u graag!

Heeft u zelf te maken met een internationaal geschil met betrekking tot de koop van een roerende zaak of wenst u meer informatie over de (al dan niet) toepasselijkheid van algemene voorwaarden en het Weens Koopverdrag, neem dan vooral contact met ons op. Blenheim helpt u graag!