Arbeidsrecht en personeel bij MKB-overnames: wat ondernemers moeten weten
Categorie: Bedrijfsovername, Ondernemingsrecht
Bij een MKB-overname draait het niet alleen om cijfers en contracten, maar ook om mensen. Werknemers zijn vaak bepalend voor de waarde en continuïteit van de onderneming. Tegelijkertijd is arbeidsrecht één van de meest onderschatte juridische risico’s bij een overname. Ondernemers gaan er regelmatig van uit dat zij hierover onderling afspraken kunnen maken, terwijl juist hier veel dwingend recht geldt.
Volgens Dirk de Waard, M&A-advocaat bij Blenheim Advocaten, ontstaan problemen vaak doordat arbeidsrecht te laat wordt meegenomen: “Arbeidsrecht laat zich niet wegonderhandelen. Of werknemers meegaan en onder welke voorwaarden, volgt uit de wet en de feiten, niet alleen uit de dealafspraken.”
Het corporate/M&A-team van Blenheim werkt bij overnames nauw samen met het arbeidsrechtteam, zodat arbeidsrechtelijke risico’s vanaf het begin onderdeel zijn van de transactiestructuur. Dit is de zevende blog in onze serie Juridische inzichten bij MKB-overnames, waarin wij stap voor stap de belangrijkste thema’s behandelen.
Wanneer speelt arbeidsrecht een rol?
Bij een aandelenoverdracht blijft de werkgever juridisch dezelfde. De arbeidsovereenkomsten lopen door en werknemers blijven in dienst van dezelfde BV.
Bij een activa-passiva transactie ligt dit anders. Ook dan kan sprake zijn van een overgang van onderneming, waardoor werknemers automatisch mee overgaan naar de koper. Het enkele feit dat partijen kiezen voor een asset deal, voorkomt dit niet.
Overgang van onderneming: geen zwart-witregel
Er is sprake van overgang van onderneming als een economische eenheid haar identiteit behoudt. Rechters kijken daarbij onder meer naar:
- overdracht van (nagenoeg) alle activa;
- overname van personeel;
- voortzetting van dezelfde activiteiten;
- behoud van organisatie en werkwijze.
Dit is een feitelijke beoordeling, die vaak pas achteraf definitief wordt gemaakt. Voor ondernemers betekent dit dat vooraf zekerheid beperkt is en risico’s actief moeten worden beheerst.
Gevolgen voor personeel
Als sprake is van overgang van onderneming:
- gaan werknemers automatisch over naar de koper;
- blijven arbeidsvoorwaarden behouden;
- is ontslag wegens de overname niet toegestaan;
- gaan dienstjaren en lopende verplichtingen mee over.
Voor pensioen en cao’s gelden aanvullende regels die vaak specialistische beoordeling vereisen.
Adviesrecht van de ondernemingsraad (WOR)
Is binnen de onderneming een ondernemingsraad ingesteld, dan speelt het adviesrecht op grond van artikel 25 WOR een belangrijke rol. Bij een besluit tot verkoop, fusie of overdracht van zeggenschap moet de OR tijdig om advies worden gevraagd. Het advies moet worden ingewonnen voordat het besluit definitief wordt genomen en op basis van volledige informatie. Wordt dit niet correct gedaan, dan kan de ondernemingsraad het besluit aanvechten bij de Ondernemingskamer. Dit kan leiden tot vertraging van de transactie of het tijdelijk stilleggen daarvan.
In MKB-overnames wordt daarom vaak gewerkt met:
- een opschortende voorwaarde in de koopovereenkomst (positief OR-advies), en
- een zorgvuldig afgestemde timing van signing en closing.
Dit vraagt om nauwe afstemming tussen het M&A-team en het arbeidsrechtteam.
Risico’s voor koper en verkoper
Voor verkopers liggen risico’s vaak in het verleden, zoals onduidelijke arbeidsovereenkomsten, cao-verplichtingen of lopende conflicten. Deze kunnen leiden tot garanties en vrijwaringen.
Voor kopers zit het risico in wat meekomt: hogere loonkosten, zieke werknemers of pensioenverplichtingen die automatisch overgaan. Deze factoren kunnen de waarde en haalbaarheid van de deal beïnvloeden.
De rol van de advocaat
Bij MKB-overnames waar personeel een rol speelt, is geïntegreerd advies essentieel. Het corporate/M&A-team van Blenheim werkt daarom structureel samen met het arbeidsrechtteam om:
- te beoordelen of sprake is van overgang van onderneming;
- OR-trajecten juridisch correct te begeleiden;
- arbeidsrechtelijke risico’s te vertalen naar garanties, vrijwaringen en prijsafspraken.
Dit is de zevende blog in onze serie Juridische inzichten bij MKB-overnames, waarin wij stap voor stap de belangrijkste thema’s behandelen. Volgende keer in deze serie: Voorbereiding op de verkoop: zo maak je je MKB-bedrijf juridisch verkoopklaar.