30 juli 2022

Bank zegt vastgoedfinanciering op

Categorie: Financieel recht

Steeds vaker verschijnt in het nieuws dat banken hun vastgoedleningen verkopen of vastgoedportefeuilles proberen te liquideren. Op grond van de wet en de rechtspraak is een bank daarbij, echter, gehouden aan bepaalde maatstaven. Wij leggen in het onderstaande blog uit in hoeverre een bank kan overgaan tot opzegging van de financiering.

Algemene bankvoorwaarden en opzegging krediet

In een zaak die recentelijk voor het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch speelde, werd een kredietrelatie door F. van Lanschot Bankiers N.V. (“Van Lanschot”) beëindigd op grond van een beding in haar algemene bankvoorwaarden. Het beding luidt:

“De relatie tussen de cliënt de bank kan zowel door de cliënt als door de bank worden opgezegd. Indien de bank de relatie opzegt, zal zij de cliënt desgevraagd de reden voor die opzegging mededelen. Na de opzegging van de relatie zullen de tussen de cliënt en de bank bestaande individuele overeenkomsten zo spoedig mogelijk worden afgewikkeld met inachtneming van de daarvoor geldende termijnen.”

Deze bepaling is thans opgenomen in artikel 35 van de algemene bankvoorwaarden en wordt door banken regelmatig ingeroepen om kredietrelaties te beëindigen (zonder dat de kredietnemer in verzuim is met verplichtingen tegenover de bank).

Beëindiging kredietovereenkomst door de bank

De Hoge Raad heeft in een recent arrest geoordeeld dat, indien een kredietverlener gebruikt maakt van de overeengekomen bevoegdheid tot beëindiging van de kredietovereenkomst, de rechtsgeldigheid daarvan beoordeeld moet worden aan de hand van de overeenkomst en de maatstaf van artikel 6:248 lid 2 BW (de zogenaamde derogerende werking van de redelijkheid en billijkheid). Dat laatste brengt mee dat de beëindiging door de kredietverlener op grond van een dergelijke bevoegdheid niet rechtsgeldig is indien gebruikmaking van die bevoegdheid, gelet op de omstandigheden van het geval, naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Daarbij dient de bank ook rekening te houden met haar zorgplicht (artikel 2 algemene bankvoorwaarden), welke voorschrijven dat de bank naar beste vermogen met de belangen van de cliënt rekening zal houden.

Opzegging krediet moet getoetst worden aan redelijkheid en billijkheid

De kredietnemer heeft in de procedure tegen Van Lanschot eveneens een beroep gedaan op de zogenaamde Rabobank/Aarding factoren. Het Gerechtshof Arnhem heeft in 2003 overwogen dat voor de rechtsgeldigheid van de opzegging van een bankkrediet, onder meer betekenis toekomt aan een negental factoren (zoals bijvoorbeeld de duur, de mate van exclusiviteit, de omvang en de ingewikkeldheid en het verloop van de kredietrelatie).

Het hof ’s-Hertogenbosch is, echter, van oordeel dat deze factoren wel een zekere richting geven bij de beantwoording van de vraag of de opzegging in de gegeven omstandigheden van het geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, maar zij geen verplicht toetsingskader vormen.

Of een kredietopzegging aanvaardbaar is – gelet op de maatstaven van redelijkheid en billijkheid – komt volgens het hof grote betekenis toe aan (onder andere) het gegeven of de bank een gegronde reden voor opzegging had:

“De vraag of de opzegging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, komt naar het oordeel van het hof met name tot uitdrukking bij het vereiste van een gegronde reden voor de opzegging van de relatie, of de reden van opzegging desgevraagd is medegedeeld en de gehanteerde opzegtermijn. Daarnaast kunnen zich andere bijzondere omstandigheden voordoen die tot het oordeel kunnen leiden dat de opzegging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet rechtsgeldig is.”

Advies over opzegging bankrelatie of financiering van de bank

Rechters worden steeds kritischer bij de beëindiging van een relatie et een ondernemer. De bank moet dus op zijn tellen passen. Mocht u naar aanleiding van bovenstaande blog vragen hebben of worden geconfronteerd met een kredietopzegging (van welke aard dan ook), neemt u dan (vrijblijvend) contact op met onze praktijkgroep bancair recht.