Beoordeling van een aanvraag voor een natuurvergunning na de nieuwe coalitieplannen
Categorie: Vergunningen
In het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ hebben D66, VVD en CDA aangegeven dat zij inzetten op het openen van Lelystad Airport als luchtmachtbasis voor Defensie en voor handelsvluchten, met in eerste instantie 10.000 vliegbewegingen. Daarbij benadrukken de partijen dat Lelystad Airport wel moet beschikken over een natuurvergunning. Daarnaast kondigt het akkoord nieuwe stikstofmaatregelen aan. In deze blog bespreken we wat deze ontwikkelingen betekenen voor het aanvragen van een natuurvergunning en welke aandachtspunten in 2026 cruciaal zijn.
Wanneer is een natuurvergunning verplicht?
Onder de Omgevingswet is een natuurvergunning vereist als een project, afzonderlijk of in combinatie met andere plannen, mogelijk significante gevolgen heeft voor een Natura 2000‑gebied. De vergunning kan alleen worden verleend als uit een passende beoordeling blijkt dat het project de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal aantasten. Dit is een helder criterium, maar in de praktijk vaak technisch en juridisch complex.
Intern salderen: waarom dit niet meer zonder passende beoordeling kan
Tot voor kort konden initiatiefnemers soms onder de vergunningplicht uitkomen door gebruik te maken van intern salderen.
Een voorbeeld: een woningbouwproject veroorzaakt stikstofuitstoot, maar op dezelfde locatie was eerder een agrarisch bedrijf gevestigd dat eveneens stikstof uitstootte. De uitstoot kon dan tegen elkaar worden weggestreept.
De Raad van State heeft dit systeem fundamenteel veranderd. In uitspraken van 18 december 2024 en 14 januari 2026 is geoordeeld dat intern salderen bij een plan of project pas mag worden toegepast als onderdeel van een passende beoordeling.
Dit betekent dat:
- intern salderen niet langer een eenvoudige vrijstelling oplevert;
- altijd beoordeeld moet worden of het salderen niet nodig is om verslechtering van de natuur te voorkomen (additionaliteitsvereiste) ;
Het additionaliteitsvereiste is nieuw voor intern salderen en zorgt in de praktijk voor een stevige drempel. Het project moet aantonen dat de salderingsruimte niet elders nodig is om natuurverslechtering tegen te gaan. Dit leidt tot grote onzekerheid bij bijvoorbeeld ontwikkelaars.
Nieuwe maatregelen van de coalitie om stikstofuitstoot te beperken
Volgens het coalitieakkoord gaat de regering samen met provincies doelen en maatregelen vaststellen om tot stikstofreductie te komen. Belangrijke kenmerken daarvan zijn:
- een gebiedsgerichte aanpak;
- prioriteit in 2026 voor stikstofgevoelige gebieden zoals de Veluwe en de Peel;
- vrijwillige beëindigingsregelingen voor agrariërs blijven onderdeel van het pakket.
Of deze maatregelen voldoende snel én aantoonbaar effectief zijn, is nog onduidelijk. Effectiviteit is namelijk essentieel om aan het additionaliteitsvereiste te voldoen.
Gevolgen voor het aanvragen van een natuurvergunning
De vraag die veel ondernemers en ontwikkelaars stellen: kan er nu sneller weer gebouwd, ontwikkeld of gevlogen worden? Het antwoord hangt af van drie factoren:
- Tijdige implementatie van landelijke maatregelen
Hoe snel het kabinet doelen en reductiemaatregelen vaststelt, is bepalend. - Uitwerking door provincies
Provincies moeten maatregelen daarna vertalen naar beleid en concrete regels. Zonder deze beleidsmatige vertaling is er weinig ruimte voor vergunningverlening. - Aantoonbare effectiviteit
Alleen wanneer de maatregelen daadwerkelijk stikstofreductie opleveren, kan worden voldaan aan het additionaliteitsvereiste. Dit is momenteel nog onzeker.
Conclusie
Met snelle én effectieve maatregelen kan worden voldaan aan het additionaliteitsvereiste, waardoor provincies weer natuurvergunningen kunnen verlenen en gemeenten plannen kunnen vaststellen. Maar zolang die maatregelen niet concreet en aantoonbaar zijn, blijft vergunningverlening stroperig.
Het is belangrijk om projecten tijdig te laten toetsen op stikstofeffecten, en de mogelijkheden voor intern of extern salderen. Dit voorkomt vertraging en verrassingen in de vergunningprocedure.
Blenheim adviseert en procedeert op het gebied van vastgoedrecht en natuurbeschermingsrecht. Neem gerust contact met ons op om uw zaak te bespreken.