Bestuursrechtelijke handhaving door gemeente en burgemeester van maatregelen coronavirus

Bestuursrechtelijke handhaving door gemeente en burgemeester van maatregelen coronavirus

Zoals op 23 maart 2020 tijdens de persconferentie van de regering is verkondigd, zijn de maatregelen in verband met het coronavirus flink aangescherpt. De motivatie daarvoor ligt in verdergaande bescherming van de volksgezondheid. De overheid zet ook vergaande bestuursrechtelijke handhavingsmiddelen in om daarmee te bewerkstelligen dat de maatregelen worden nageleefd. In dit blog schetsen wij welke bevoegdheden worden ingeroepen (voor zover bekend), wat de consequenties kunnen zijn als de regels niet worden nageleefd en welke rechtsmiddelen er kunnen worden ingeroepen tegen de bestuursrechtelijke handhaving.

Nieuwe maatregelen i.v.m. coronavirus

Aangekondigd is dat de Nederlandse gemeenten de bevoegdheid krijgen om vanwege deze situatie een noodverordening in het leven te roepen waarmee de burgemeester en wethouders verdere bevoegdheden krijgen om de vanuit de regering opgelegde maatregelen, waaronder de sluiting van de horeca en de 1,5 meter afstand tot elkaar, kan worden gehandhaafd.

De verdere bestuursrechtelijke maatregelen die zijn aangekondigd, zijn het verbod op groepsvorming en de mogelijkheid tot het inroepen van een verbod van openbare samenkomsten en vermakelijkheden in de openbare ruimte of in voor publiek toegankelijke gebouwen, zoals bedoeld in artikel 174 van de Gemeentewet.

Handhavingsinstrumenten overtreding coronamaatrelen

Daarnaast kondigde minister Grapperhaus aan dat de burgemeesters meer handhavingsinstrumenten zullen krijgen om groepsvorming tegen te gaan en op te treden tegen mensen en bedrijven die de regels ter voorkoming van verdere coronaverspreiding niet naleven, waaronder het opleggen van bestuurlijke boetes. Voor particulieren zal de boete naar verwachting rond de EUR 400,- bedragen. Voor bedrijven kunnen de bestuurlijke boetes oplopen tot EUR 4.000,-.

Echter, ook de al bestaande handhavingsinstrumenten zoals het opleggen van een last onder bestuursdwang en een last onder dwangsom zullen naar verwachting vaker worden ingezet ter handhaving van de overheidsmaatregelen voor de bestrijding van het coronavirus.

Samenscholingsverbod tijdens coronacrisis

Burgemeesters krijgen de bevoegdheid om voor bepaalde locaties een verbod op groepsvorming op te leggen. Daarbij kan gedacht worden aan, parken, pleinen, wijken, etc. Op het moment dat een verbod op groepsvorming wordt ingesteld is het op die locatie niet meer toegestaan om met meer dan 3 personen, die niet allen tot hetzelfde gezin of huishouden behoren, bij elkaar te zijn of de komen. In dat geval wordt het dus vriendengroepen, buren, collega’s, etc. verboden met meer dan 3 personen in de openbare ruimte bij elkaar te komen.

Er wordt een uitzondering gemaakt voor gezinnen die tot hetzelfde huishouden behoren, zoals ouders met kinderen. Van belang is in dat geval wel dat het gezin tot hetzelfde huishouden behoort. Kinderen en hun ouders, broers en zussen, etc. die niet (meer) bij elkaar wonen vormen geen huishouden en vallen daardoor naar alle waarschijnlijkheid onder het verbod op groepsvorming.

De burgemeesters zullen bij overtreding van zo’n verbod op groepsvorming boetes kunnen opleggen die oplopen tot EUR 400,- per persoon en EUR 4000,- per bedrijf. Degene die meent dat deze bestuurlijke boete onterecht is kan bezwaar maken.

Uitzondering voor kinderen

Als een verbod op groepsvorming wordt bepaald geldt een uitzondering voor kinderen onder de 12 jaar. Die mogen nog wel met meer dan 3 personen samen spelen. De ouders van die kinderen worden wel opgeroepen het aantal met elkaar spelende kinderen waar mogelijk te beperken.

Noodverordening gemeente voor coronamaatregelen

Op basis van artikel 176 van de Gemeentewet zijn de burgemeesters bevoegd om een noodverordening in het leven te roepen ter bescherming van de openbare orde en ter aanpak of voorkoming van rampen. Bij de persconferentie van maandag 23 maart 2020 heeft de regering nadrukkelijk aangegeven dat de crisis in verband met het coronavirus een situatie is waarin de burgemeesters hun bevoegdheden uit artikel 176 Gemeentewet mogen toepassen en een noodverordening in het leven mogen roepen. In die noodverordeningen zal per gemeente worden bepaald op welke wijze zij de overheidsmaatregelen ter bestrijding van het coronavirus zullen vormgeven en handhaven.

Op dit moment is nog niet duidelijk op welke wijze de burgemeesters van de verschillende gemeenten hun bevoegdheden zullen gebruiken. De advocaten van Blenheim houden de verschillende noodverordeningen nauwlettend in de gaten.

Meer bevoegdheden voor burgemeesters

Naast het inroepen van een samenscholingsverbod krijgen de burgemeesters verstrekkende bevoegdheden tot het sluiten van bepaalde openbare en niet-openbare locaties. Daarbij kan gedacht worden aan campings, stranden, parken, natuurgebieden, etc.

Op het moment dat een locatie gesloten is, is de toegang voor iedereen, ongeacht of men alleen of in groepen is, verboden.

Winkels vallen nadrukkelijk niet onder de locaties die door de burgemeester kunnen worden gesloten. Winkels moeten wel maatregelen nemen die ervoor zorgen dat de klanten 1,5 meter afstand bewaren en de overige hygiënemaatregelen in acht nemen.

Handhavend optreden tegen winkels

Burgemeesters kunnen handhavend optreden als winkeliers zich niet aan die instructies houden, Daarbij kan eventueel een boete worden opgelegd en kan een last onder dwangsom of bestuursdwang worden opgelegd. Bij een last onder bestuursdwang en een last onder dwangsom krijgt de winkelier een termijn waarbinnen zij alsnog aan de instructies moeten voldoen. Als zij dat niet doen kan de burgemeester zelf maatregelen, zoals een sluiting, nemen of een dwangsom per tijdseenheid (dag of uur) dat niet wordt voldaan, incasseren.

Rechtsmiddelen tegen handhaving – Wat te doen tegen (onterechte) handhaving?

Blenheim gaat ervan uit dat iedereen zich inzet om de verspreiding van het coronavirus zoveel mogelijk te voorkomen en zich aan de maatregelen houdt. Heeft de gemeente of de burgemeester desondanks handhavend tegen u opgestreden door oplegging van een boete of een last onder dwangsom of bestuursdwang, dan kunt u daartegen opkomen.

Ook tegen bestuurlijke handhaving vanwege het coronavirus staat bezwaar en beroep open.

Als er sprake is van spoedeisend belang, bijvoorbeeld omdat uw winkel, camping of andere (voor publiek toegankelijke) locatie door de gemeente of de burgemeester is gesloten, dan kan de rechtbank worden gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen. Daarmee kan geprobeerd worden de maatregelen van de gemeente tijdelijk te bevriezen tot in bezwaar en/of beroep is beslist.

Omdat ook de rechtbanken het aantal zittingen vanwege het coronavirus drastisch hebben beperkt, worden alleen urgente zaken op dit moment behandeld, waarbij de behandeling ook telefonisch kan plaatsvinden.

De bestuursrechtadvocaten van Blenheim staan voor u klaar om u bij te staan wanneer u geconfronteerd wordt met bestuurlijke handhaving vanwege de coronamaatregelen. Voor vragen kunt u contact opnemen met bestuursrechtadvocaten Mark van Weeren, Teun Blom, Rosalinde Siewers en Simon de Graaff.

Gepubliceerde Artikelen

Hoe ontvangt huurder vergoeding voor investeringen in gehuurde bedrijfsruimte?

Lees verder

Hoe ontvangt huurder vergoeding voor investeringen in gehuurde bedrijfsruimte?

Lees verder