Every Royalty You Take: de gezamenlijke auteursrechten van The Police

Waar de bandleden van The Police ooit gezamenlijk “Don’t Stand So Close to Me” schreven, staan zij deze winter wel erg ver uit elkaar. Oud-bandleden Stewart Copeland en Andy Summers hebben zanger Sting aangeklaagd wegens onbetaalde royalty’s. Een mooie aanleiding om stil te staan bij het gezamenlijke auteursrecht.

Ook minder bekende makers krijgen namelijk te maken met gezamenlijk auteursrecht. Bijvoorbeeld als je samen een podcast opneemt, gezamenlijk een cursus geeft, of samen een e-book maakt. Eigenlijk komt elke creatie die je samen met iemand anders maakt in aanmerking voor gezamenlijk auteursrecht. Andere voorbeelden zijn bijvoorbeeld een fotograaf en styliste die samen een foto creëren, een gezamenlijk ontwerp van een product en zogenaamde social media “collabs”, waarbij meerdere content creators samen een video opnemen.

Wanneer is jouw bijdrage creatief genoeg voor auteursrecht?

Om een auteursrecht op een creatie te krijgen moet je een eigen creatieve bijdrage aan het werk hebben geleverd. Dat vereiste speelt ook een rol in de rechtszaak tussen The Police bandleden. “Every Breath You Take” is volgens velen het bekendste nummer van The Police. Bandleden Copeland en Summers hebben echter nooit credits gekregen voor dit nummer, zelf menen zij dat ze wel degelijk een bijdrage te hebben geleverd. De oud-bandleden zeggen dat zij alleen al op dit nummer een enorm bedrag aan royalty’s hebben misgelopen.

Je verkrijgt auteursrecht op een bepaald werk (muziekstuk, nummer, tekst etc.) als daarbij creatieve keuzes zijn gemaakt. Het werk hoeft niet per se kunstzinnig te zijn, zo vallen ook podcasts, creatieve teksten, en radio opnames onder het auteursrecht. In dit geval staat niet ter discussie dat het nummer “Every Breath You Take” auteursrechtelijk beschermd is. Echter, de vraag is welke bijdrage Copeland en Summers hebben geleverd aan dit nummer. Zo zegt Andy Summers dat hij de gitaarriff heeft geschreven. De vraag is dan of dit riff voldoet aan het criterium dat hij eigen creatieve keuzes heeft gemaakt. Anders gezegd moet de riff voldoende origineel zijn om te kunnen spreken van een auteursrechtelijke bijdrage.

Samen een werk maken: hoe zit het met auteursrecht?

Het komt steeds vaker voor dat verschillende partijen samenwerken en daarbij auteursrechten ontstaan. Niet iedereen die daarbij betrokken is krijgt echter ook automatisch auteursrecht. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat één iemand een kunstwerk heeft bedacht en dat iemand anders het idee uitgevoerd. Het gebeurt al eeuwenlang dat kunstenaars gebruik maken van anderen om een werk te maken, terwijl zij het hebben ontworpen. Zo gaven oude meesters vaak leiding aan groepen jonge schilders die het idee van de kunstenaar op het doek vertaalden. Een voorbeeld is de Vlaamse schilder Rubens, die veel van zijn werk door assistenten liet uitvoeren. Toch kennen we de werken onder de naam van Rubens. Ingevolge de auteurswet krijgen mensen als Rubens ook het auteursrecht op de werken. Als zij het werk hebben ontworpen en onder hun leiding en toezicht hebben laten uitvoeren komt deze ontwerper en leidinggevende het auteursrecht toe. Dit komt niet toe aan de daadwerkelijke vervaardigers van het werk.

Dat zal in het geval van de nummers van The Police echter anders zijn. Waarschijnlijk heeft elk bandlid een eigen creatieve bijdrage geleverd aan de nummers. Hetzelfde geldt vaak voor gezamenlijk gemaakte foto’s, podcasts en video’s. Het auteursrecht gaat dan niet naar één iemand. Afhankelijk van de “scheidbaarheid” van de bijdragen de creatie komt de makers van het werk elk verschillende auteursrechten toe óf één gezamenlijk auteursrecht. Wanneer de bijdragen verschillende werken zijn die los van elkaar kunnen staan krijgt elke maker een auteursrecht op zijn eigen werk, dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een tekst en melodie van een nummer. Deze kunnen duidelijk van elkaar gescheiden worden. De persoon die de tekst heeft bedacht krijgt dan een eigen auteursrecht op deze tekst en de bedenker van de melodie krijgt weer een eigen auteursrecht op dit gedeelte van het nummer. Veelal worden muzieknummers echter gezamenlijk gemaakt. De kans is ook groot dat de nummers van The Police ook gezamenlijk zijn gemaakt, waarbij de verschillende bijdragen op elkaar zijn afgestemd en daarbij één geheel vormen. Het gevolg is dat de muzikanten een gezamenlijk auteursrecht op het nummer hebben.

Contractuele afspraken over auteursrecht en royaltyverdeling

Vaak worden afspraken gemaakt wanneer meerdere makers gezamenlijk een werk maken. Zo hebben ook de bandleden van The Police afspraken gemaakt ten aanzien van hun royalty’s. Dat is ook altijd aan te raden wanneer werken gezamenlijk tot stand komen. De bandleden zouden naar verluidt hebben afgesproken dat Copeland en Summers 15% van de inkomsten op de muzieknummers krijgen. Zij stellen echter zanger Sting hen ook ten aanzien van deze afspraak te weinig heeft uitbetaald. Het oeuvre van The Police is namelijk ook te horen op streamingsdiensten, zoals Spotify en iTunes. Over de inkomsten die hier gegenereerd worden krijgen de oud-bandleen geen royalty’s uitbetaald. De contracten die in dit kader relevant zijn dateren uit de jaren 70 en 80. Daarnaast speelt een vaststellingsovereenkomst uit 2016 een rol. Volgens de advocaten van Sting strekt de afspraak tussen de zanger en de andere Police-bandleden niet zo ver dat er ook royalty’s over deze inkomsten moeten worden uitbetaald. Copeland en Summers stellen dat zij hier wel degelijk recht op hebben. Wie gelijk heeft is afhankelijk van de contractuele afspraken die zijn vastgelegd. Het draait uiteindelijk allemaal om de bewoordingen “mechanical income” en “public performance fees”. De vraag is of deze bewoordingen ook de inkomsten gegenereerd door streamingsdiensten omvatten.

Message in a Lawsuit

Er ontstaat vaker onenigheid wanneer meerdere auteurs een creatie hebben gemaakt. Dit is onder andere terug te zien in de muzieksector: niet alleen The Police staat in de rechtszaal, ook wordt binnenkort een uitspraak gedaan over de royalty’s van Jimi Hendrix en zijn band. Deze voorbeelden uit de muzieksector illustreren dat het bij alle (creatieve) samenwerkingen belangrijk om goede en duidelijke afspraken te maken. Hier zijn alvast een aantal tips voor jouw toekomstige samenwerkingen:

• Auteursrechten: Stel jezelf de vraag of er auteursrechten op het werk rusten. Veel creaties komen voor auteursrecht in aanmerking. Dit is niet alleen het geval bij schilderijen en muzieknummers, maar ook werken waarbij je dat minder snel verwacht, zoals podcasts, cursussen en video’s. Auteursrechten geven een bepaalde zeggenschap over een werk. Het is dan belangrijk om hier tijdig goede afspraken over te maken.

• Schriftelijke vastlegging: Leg belangrijke afspraken altijd schriftelijk vast. Hoewel mondelinge afspraken ook bindend zijn, is het vaak lastig om het bestaan van de afspraken te bewijzen.

• Bijdrage vastleggen: Wanneer je een bijdrage levert aan een werk is het verstandig om vast te leggen dat jij inderdaad hebt meegewerkt aan het werk. Leg daarbij ook vast in welke mate je dat hebt gedaan.

• Professioneel advies: Laat je adviseren bij het maken van afspraken. Door middel van professioneel advies kun je voorkomen dat je later tegen problemen aanloopt waar je destijds zelf niet aan hebt gedacht.

De bovenstaande tips kunnen helpen wanneer je gezamenlijk met anderen een creatie maakt. En zoals we zien bij The Police blijft het auteursrecht een terrein vol spanningen. Het is dus geen Message in a Bottle, maar eerder een Message in a Lawsuit: een duidelijke waarschuwing dat creatieve samenwerking kan eindigen in jarenlang juridisch getouwtrek. The Police‑bandleden zullen daarom nog even hun adem inhouden tot het oordeel van de rechter, dat moet uitwijzen op welke royalty’s zij recht hebben.

Heeft u vragen over gezamenlijk auteursrecht of de verdeling van royalty’s? De advocaten van Blenheim adviseren makers en organisaties regelmatig over auteursrechten en contractuele afspraken bij creatieve samenwerkingen. Neem gerust contact op met een van onze specialisten.