Garanties en vrijwaringen bij MKB-overnames

Een koopovereenkomst bij een bedrijfsovername bevat vaak tientallen pagina’s vol juridische bepalingen. Voor ondernemers zijn de garanties en vrijwaringen van groot belang: dit zijn de afspraken die bepalen wie opdraait voor risico’s en verplichtingen. Voor veel MKB-ondernemers is dit een lastig onderwerp. De bepalingen lijken juridisch-technisch, maar hebben directe financiële gevolgen voor de deal.

Volgens Olivier Bergh, M&A-advocaat bij Blenheim Advocaten, is dit een belangrijk onderdeel van de onderhandeling:

“Garanties en vrijwaringen zijn de kern van de risicoverdeling. Als ondernemer moet u precies weten waar u voor tekent en welke verplichtingen u op zich neemt.”

Het corporate/M&A-team van Blenheim Advocaten begeleidt MKB-ondernemers dagelijks bij het opstellen en beoordelen van deze bepalingen.

Dit is de vierde blog in onze serie Juridische inzichten bij MKB-overnames, waarin wij stap voor stap de belangrijkste thema’s behandelen.

Wat zijn garanties?

Garanties zijn verklaringen van de verkoper over de toestand van de onderneming op het moment van de verkoop. Denk aan: de jaarrekeningen zijn correct opgesteld, er lopen geen rechtszaken, alle contracten zijn geldig en er zijn geen verborgen schulden. Deze garanties zorgen ervoor dat de verkoper instaat voor de juistheid van deze informatie. Blijkt een garantie achteraf onjuist, en lijdt de koper daardoor schade, dan kan hij een claim indienen.

Beperking aansprakelijkheid bij schending garanties: in de koopovereenkomst worden vrijwel altijd spelregels afgesproken:

• Termijnen – voor algemene garanties vaak 12 tot 24 maanden; voor fiscale of milieugerelateerde garanties soms tot 5 of 7 jaar.
• Drempels – kleine claims worden uitgesloten door een de-minimis (bijv. € 5.000 per claim) en vaak geldt ook een basket: pas als de totale schade boven een bepaald bedrag uitkomt (bijv. € 50.000), mag de koper claimen.
• Plafonds – vaak is er een maximumbedrag dat de verkoper in totaal moet vergoeden, bijvoorbeeld 20-30% van de koopprijs.
• Disclosure – alles wat de verkoper in de data room of disclosure letter heeft gemeld, geldt als “gedisclosed” en kan later niet meer tot een claim leiden.

Voorbeeld: Een verkoper garandeert dat er geen openstaande belastingschulden zijn. Na de overname blijkt er toch een aanslag te liggen. Als dit niet was gedisclosed, kan de koper de schade verhalen via de garantie.

Wat zijn vrijwaringen?

Vrijwaringen zijn afspraken waarbij de verkoper zich verplicht om de koper volledig schadeloos te stellen voor een specifiek, bekend risico. Anders dan bij garanties gaat het dus niet om algemene verklaringen, maar om concrete verplichtingen die vaak tijdens due diligence aan het licht komen.

Kenmerken van vrijwaringen:

• Vrijwaringen gelden in principe euro-voor-euro: zodra het risico zich voordoet, moet de verkoper de kosten volledig dragen.
• Er zijn doorgaans géén de-minimis, baskets of plafonds van toepassing, tenzij partijen expliciet iets anders afspreken.
• Vrijwaringen worden vaak gebruikt voor lopende rechtszaken, fiscale claims, milieukwesties of specifieke arbeidsconflicten.

Voorbeeld: Tijdens due diligence blijkt dat er een arbeidsconflict loopt met een medewerker. Partijen nemen dit op als vrijwaring. Komen er na de overname proceskosten of een schadevergoeding uit voort, dan moet de verkoper deze volledig vergoeden – ongeacht de hoogte van het bedrag.

Het verschil tussen garanties en vrijwaringen

Het onderscheid is voor ondernemers cruciaal:

• Garanties zijn een vangnet voor onbekende risico’s. Ze geven de koper een claimrecht, maar vaak met beperkingen zoals termijnen, drempels en plafonds.
• Vrijwaringen zijn maatwerk voor bekende risico’s. Ze gelden meestal onbegrensd en worden euro-voor-euro vergoed.

Samen bepalen zij hoe risico’s verdeeld worden en hoeveel zekerheid koper en verkoper hebben na closing.

Hoe werken claims in de praktijk?

Een claim op een garantie of vrijwaring volgt verschillende spelregels:

• Garanties: claim mogelijk, maar alleen als de schade boven de afgesproken drempels uitkomt, binnen de termijnen valt en onder het plafond blijft.
• Vrijwaringen: claim altijd mogelijk zolang het vrijwaringsrisico zich voordoet; de verkoper betaalt euro-voor-euro de schade of kosten.

 Voorbeeld

• Garantie: verkoper garandeert dat alle contracten rechtsgeldig zijn. Een ongeldig contract levert € 3.000 schade op. Omdat de de-minimis € 5.000 is, kan de koper niet claimen.
• Vrijwaring: verkoper vrijwaart een lopend arbeidsconflict. De koper maakt € 3.000 proceskosten. Deze kan hij volledig verhalen, omdat vrijwaringen euro-voor-euro gelden.

Onderhandeling over garanties en vrijwaringen

De formulering van garanties en vrijwaringen is vaak de intensiefste fase van de onderhandeling.

• Garanties: standaard, maar veel discussie over detailniveau (“alle contracten zijn rechtsgeldig” vs. “voor zover verkoper bekend”).
• Vrijwaringen: altijd maatwerk, direct voortvloeiend uit due diligence. Hoe beter het onderzoek, hoe concreter de vrijwaringen.
• Disclosure letter: verkopers kunnen risico’s “disclosen” en daarmee uitzonderen van garanties. Alles wat daarin of in de data room staat, kan later niet meer leiden tot een claim.

Praktische tips voor ondernemers

• Voor kopers: zorg dat bevindingen uit due diligence altijd vertaald worden naar vrijwaringen, en let scherp op beperkingen van garanties.
• Voor verkopers: wees transparant en disclose zoveel mogelijk in de data room en disclosure letter. Zo verklein je de kans op claims.
• Voor beide partijen: bespreek altijd expliciet de termijnen, drempels en plafonds, zodat duidelijk is wat wel en niet geclaimd kan worden.

De rol van de advocaat

Garanties en vrijwaringen lijken soms standaardbepalingen, maar kleine verschillen in formulering kunnen enorme gevolgen hebben. Een advocaat zorgt dat de tekst juridisch sluitend is en dat de risicoverdeling eerlijk blijft.

Zoals Olivier Bergh zegt:

“Een M&A-advocaat helpt ondernemers risico’s concreet in kaart te brengen en juridisch vast te leggen. Dat voorkomt dat een kleine formulering later tot grote claims of geschillen leidt.”

Conclusie

Garanties en vrijwaringen zijn geen juridische bijzaak, maar de kern van de risicoverdeling bij een MKB-overname. Ze bepalen wie welke risico’s draagt, hoe claims worden afgehandeld en hoeveel financiële zekerheid partijen hebben. Wie garanties en vrijwaringen serieus neemt, voorkomt langdurige geschillen en houdt grip op de deal.

Volgende keer in onze serie: Financiering en prijsmechanismen bij MKB-overnames.