Het huisvesten van arbeidsmigranten of statushouders in hotels

Het tijdelijk huisvesten van arbeidsmigranten of statushouders in hotels is al weer enige tijd een nieuw fenomeen. Blenheim krijgt dan ook regelmatig de vraag hoe dit huisvesten juridisch moet worden geduid en waar je als hotelexploitant op moet letten. Het huisvesten van arbeidsmigranten of statushouders is immers anders dan normaal hotelgebruik. Vaak is tijdelijk afwijking van de bestemming mogelijk. Arbeidsmigranten of statushouders verblijven doorgaans langer in het hotel dan de gemiddelde hotelgast en de voorzieningen zijn anders. Hotelexploitanten moeten dan bedacht zijn op een aantal juridische implicaties  in het huurrecht, bestuursrecht en arbeidsrecht. Blenheim zet een aantal aandachtspunten voor u op een rij.

Implicaties in het huurrecht bij huisvesting arbeidsmigranten

Het normale gebruik van een hotelkamer door gasten wordt gekwalificeerd als een verblijf dat naar haar aard van korte duur is. Bij een verblijf dat naar haar aard van korte duur is, geldt de huurrechtelijke bescherming voor woonruimte niet.

Zodra een arbeidsmigrant of statushouder voor langere tijd in een hotelkamer verblijft, dient de hotelexploitant te voorkomen dat de huurrechtelijke bescherming voor woonruimte van toepassing wordt. Dit kan er immers toe leiden dat het uitzetten van een arbeidsmigrant of statushouder uit een hotelkamer bemoeilijkt wordt, aangezien huurders van woonruimte in het huurrecht goed worden beschermd. Een hotelexploitant dient er bij het contracteren dan ook goed op te letten dat de losse hotelkamers enkel voor kortdurend gebruik ter beschikking worden gesteld en permanente bewoning wordt verboden wegens strijd met de hotelfunctie.

Gebruik van tussenperoon bij huisvesting arbeidsmigranten

Bij het huisvesten van arbeidsmigranten of statushouders wordt vaak gebruik gemaakt van een tussenpersoon. Die tussenpersoon sluit een huurovereenkomst (kantoorruimte) met het hotel, waarna de tussenpersoon aan de arbeidsmigranten of statushouders (overheid) verhuurt. De hotelexploitant dient er bij de contractering met de tussenpersoon dan ook goed op te letten dat de huurovereenkomst die uiteindelijk met de arbeidsmigrant of statushouder wordt gesloten, goed is opgesteld. Het kortdurend gebruik dient goed in die huurovereenkomsten te worden opgenomen om te voorkomen dat huurbescherming voor woonruimte van toepassing wordt in de relatie tussenpersoon – arbeidsmigrant/statushouder. Zodra de arbeidsmigrant of statushouder zich tegen de tussenpersoon immers op huurbescherming kan beroepen, werkt die bescherming ook door in de relatie tussen het hotel en de tussenpersoon (Zonshofje-arrest). Hotelexploitanten dienen zich dan ook bewust te zijn van dat risico.

Kort geding tegen huisvesting van arbeidsmigranten

Het gebeurt regelmatig dat omwonenden zich zorgen maken over de komst van arbeidsmigranten. Er kan dan bij de gemeente om handhaving verzocht worden tegen illegale huisvesting. Met een voorlopige voorziening bij de bestuursrechter wordt dan geprobeerd de huisvesting tegen te gaan. Soms met succes. In deze uitspraak oordeelde de voorzieningenrechter recreatiewoningen die werden gebruikt voor de huisvesting van arbeidsmigranten; het college van Gemeente Midden‑Drenthe had dat gebruik aangemerkt als strijdig met het omgevingsplan en een last onder dwangsom opgelegd. De handhaving tegen deze vorm van huisvesting is rechtmatig volgens de rechter. In een andere zaak ging de gemeente ook tot handhaving over. Daarin verzocht de verhuurder van de arbeidsmigranten om voorlopige voorziening tegen een last onder dwangsom die de gemeente had opgelegd voor het huisvesten van arbeidsmigranten in een verbouwde werktuigenberging, B&B en groepsaccommodatie. De voorzieningenrechter wees het verzoek af, o.a. omdat er geen omgevingsvergunning was voor het planologisch gebruik en het verblijf van arbeidsmigranten niet gelijk werd gesteld aan recreatief verblijf. Meer rechtszaaken over arbeidsmigranten worden hier besproken.

Implicaties in het bestuursrecht en omgevingsvergunning

Huisvesting van arbeidsmigranten of statushouders valt vaak niet onder het vigerende omgevngsingsplan van een hotel met hotelfunctie. In de praktijk speelt vaak de discussie hoe het gebruik voor arbeidsmigranten in planologische zin moet worden aangemerkt. Is het ‘wonen’, ‘logies verstrekken’, ‘kamerverhuur’ of ‘hotel gebruik’? Onder andere de duur van het verblijf en de inrichting van het pand wordt in de afweging meegenomen. Uit de rechtspraak blijkt echter wel dat het huisvesten van arbeidsmigranten of statushouders geen hotelgebruik is (en om die reden niet past binnen de bestemming ‘hotel’).

Arbeidsmigranten verblijven doorgaans langer dan de gemiddelde hotelgast en de voorzieningen zijn anders (ECLI:NL:RBOBR:2020:5559). De hoogste bestuursrechter heeft geoordeeld dat hotelverblijf in het algemeen ziet op nachtverblijf voor korte duur (ECLI:NL:RVS:2018:823). Het huisvesten van arbeidsmigranten in het hotel was daarom in strijd met het bestemmingsplan. De arbeidsmigranten verbleven langdurig in het hotel. Hoewel er sprake is van een gezamenlijke entree, receptie en keuken, ontbraken voorzieningen zoals roomservice, dagelijkse schoonmaak en beddenopmaak. Verder bleek dat de arbeidsmigranten met twee of drie personen op een kamer sliepen, wat volgens de bestuursrechter bij een hotelbedrijf niet gebruikelijk is.

Vaak is er dan ook een omgevingsvergunning nodig om af te wijken van het bestemmingsplan. Om de kans op een omgevingsvergunning te vergroten, is het verstandig om in de aanvraag te benadrukken dat het huisvesten van arbeidsmigranten (ruimtelijk) aanvaardbaar is. Zo moet de hotelexploitant aantonen dat er geen sprake is van een onaanvaardbare aantasting van het woon- en leefklimaat. In de ruimtelijke onderbouwing kan bijvoorbeeld de afstand tot woningen aan de orde komen. Verder zijn onder meer geluidsoverlast en parkeercapaciteit punten van aandacht.

Arbeidsmigranten te werk stellen in hotels 

Sommige hotelexploitanten wensen verblijfsruimte te verstrekken aan hun eigen arbeidsmigranten of werknemers. Het verstrekken van woongenot aan een werknemer kan in sommige gevallen echter kwalificeren loon in natura of verkapt loon, afhankelijk van de afspraken die daarover met de arbeidsmigranten worden gemaakt. Voor de hotelexploitant die eigen arbeidsmigranten wenst te vestigen, is het dan ook raadzaam om zich op voorhand te laten informeren over de afspraken die met de arbeidsmigranten kunnen worden gemaakt. Ook moet een werkgever checken of een vergunning ingevolge de Wet Arbeid Vreemdelingen nodig is.

Actie ondernemen als hotelexploitant?

Er zijn dus meerdere aspecten waar een hotelexploitant die van plan is arbeidsmigranten of statushouders te huisvesten, rekening mee dient te houden. De huisvesting kan anders ongewenste gevolgen hebben. Heeft u naar aanleiding van het bovenstaande vragen? Neem dan contact op met een van de advocaten van de hospitality desk van Blenheim advocaten.