Gevolgen van een overgang van onderneming voor werkgevers en werknemers
Categorie: Arbeidsrecht, Bedrijfsovername
Bedrijfsovernames komen in de praktijk in vele vormen voor: van een aandelenoverdracht tot het verkopen van een deel van de bedrijfsactiviteiten. Niet iedere bedrijfsovername kwalificeert echter automatisch als een overgang van onderneming in de zin van art. 7:662 BW. Dat onderscheid is van groot belang, omdat een overgang van onderneming verstrekkende gevolgen heeft voor zowel werkgevers als werknemers.
Wanneer is juridisch sprake van een overgang van onderneming?
De kernvraag bij een overgang van onderneming is of de identiteit van de onderneming na de overdracht behouden blijft. Bij de beantwoording van die vraag wordt gekeken naar het geheel van omstandigheden van het geval. De rechtspraak heeft hiervoor een aantal gezichtspunten ontwikkeld.
Zo is van belang of na de overdracht dezelfde of soortgelijke werkzaamheden worden voortgezet, of gebruik wordt gemaakt van dezelfde bedrijfsmiddelen (zoals panden, machines of IT‑systemen) en of een wezenlijk deel van het personeel wordt overgenomen. Ook de mate waarin klanten worden behouden en de organisatie van het werk gelijk blijft, kan een rol spelen. Geen van deze factoren is op zichzelf doorslaggevend, het gaat steeds om de samenhang tussen deze elementen.
Gevolgen van een overgang van onderneming voor werknemers
De wet biedt werknemers vergaande bescherming bij een overgang van onderneming. Alle werknemers die ten tijde van de overgang werkzaam zijn in de overgedragen onderneming of het betreffende onderdeel, gaan automatisch mee over naar de verkrijgende werkgever. Daarbij gaan alle rechten en verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst mee over, zoals loonafspraken, arbeidsduur, functieniveau en opgebouwde anciënniteit.
Ontslagbescherming bij overgang van onderneming
Daarnaast genieten werknemers ontslagbescherming. Een overgang van onderneming mag dan ook op zichzelf geen reden zijn voor ontslag. Dat verbod geldt zowel voor de vervreemder voorafgaand aan de overgang als voor de verkrijger daarna en is bedoeld om misbruik te voorkomen. Dit is slechts anders indien het ontslag is gebaseerd op economische, technische of organisatorische redenen (zogeheten ETO). Lees daar meer over in deze blog.
Wat als een werknemer niet wil mee overgaan bij een overgang van onderneming?
Een werknemer is niet verplicht om mee over te gaan naar de verkrijger. Indien een werknemer er uitdrukkelijk en ondubbelzinnig voor kiest de arbeidsovereenkomst niet voort te zetten, eindigt de arbeidsovereenkomst van rechtswege op het moment van de overgang en maakt de werknemer geen aanspraak op een transitievergoeding.
Volgens vaste rechtspraak mag echter niet snel worden aangenomen dat een werknemer afstand doet van zijn wettelijke bescherming. In dat kader is van belang dat de eisen van goed werkgeverschap (art. 7:611 BW) meebrengen dat het op de weg van de werkgever ligt om werknemers volledig en zorgvuldig te informeren over hun rechtspositie, de toepasselijke wettelijke regels en de keuzes die zij in verband met de overgang kunnen maken. Worden aan de werknemer bijvoorbeeld slechts enkele opties voorgehouden, zonder dat daarbij expliciet is vermeld dat overgang naar de verkrijger eveneens een mogelijkheid is, dan kan niet worden aangenomen dat de werknemer afstand heeft gedaan van zijn recht om over te gaan. In dat geval wordt de werknemer geacht van rechtswege te zijn overgegaan naar de verkrijger.
Daarnaast biedt art. 7:665 BW extra bescherming. Indien de overgang leidt tot een aanmerkelijke verslechtering van de arbeidsvoorwaarden en de arbeidsovereenkomst om die reden eindigt, wordt dit aangemerkt als een beëindiging op initiatief van de werkgever. In dat geval kan wel aanspraak bestaan op een transitievergoeding.
Vragen over overgang van onderneming voor werkgevers of werknemers?
Een overgang van onderneming kan grote juridische en praktische gevolgen hebben voor zowel werkgevers als werknemers. Zorgvuldige begeleiding en tijdige advisering zijn daarom essentieel. Wil je meer weten over overgang van onderneming en de gevolgen daarvan voor het personeel? Neem contact op.