1 juli 2016

Totstandkoming overeenkomst

Categorie: Bestuursrecht

Totstandkoming overeenkomst

Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding.

### **Te late aanvaarding aanbod**

In een arrest van de Hoge Raad is op 27 mei 2016 beslist op de vraag of een overeenkomst tot stand kan komen wanneer het aanbod te laat wordt aanvaard.
De uitspraak van de Hoge Raad vind je hier: http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2016:996
In deze zaak ging het om het hiernavolgende.
Een exploitant in dameskleding, een winkelier, werd in oktober 2008 benaderd door een verhuurder van lcd-schermen die voor reclamedoeleinden worden gebruikt. De winkelier wilde zo’n lcd-scherm wel in haar winkel plaatsen. De lessor, de verhuurder, had de winkelier een aanvraag voor een lease-overeenkomst verstrekt, welke aanvraag de winkelier had ondertekend.
In die aanvraag stond onder meer het volgende vermeld:
“***Aanvraagverklaring van de lessee.***
***Ik vraag/wij vragen bij verweerster de afsluiting van het leasecontract aan. Ik blijf/wij blijven vier weken vanaf de dag van de ondertekening gebonden aan dit aanbod***.”
De winkelier zou aan de aanvraag, althans het aanbod, dus 4 weken lang gebonden blijven.
De winkelier had met de verhuurder ook een “overeenkomst voor informaticaprestaties” gesloten, waarin de lessor zich tegen de winkelier verplichte om tegen een maandelijkse vergoeding van EUR 49,- te zorgen voor installatie en onderhoud van het scherm en de overige benodigde apparatuur en het verzorgen van de benodigde opleiding voor de bediening van de apparatuur.
Het lcd-scherm werd geleverd aan de winkelier. Bij aflevering van het scherm had de winkelier een afgiftebevestiging ondertekend die de volgende mededeling bevatte:
“***Onze/mijn bovengenoemde leaseaanvraag wordt – voor zover deze nog niet geaccepteerd werd – hiermee opnieuw bevestigd. Ik blijf/wij blijven nog drie weken vanaf ontvangst van deze afgiftebevestiging door de lessor gebonden aan het contract aanbod.”***
Daarin stond dus dat de lease-aanvraag opnieuw werd ingediend en dat de winkelier aan de aanvraag, dan wel het aanbod, daaraan nog 3 weken gebonden zou blijven.
Pas bij brief van 21 november 2008 (dat was ruim na het verstrijken van de termijn van 3 weken), werd het aanbod door de lessor aanvaard. In die brief stond het volgende;
***“Geachte dames en heren,***
***Hartelijk bedankt voor uw leasingaanvraag. Hiermee bevestigen wij u dat, na levering van het leaseobject, het contract van kracht is en hopen wij op een prettige samenwerking. Wij verzoeken u om vragen met betrekking tot het contract met vermelding van bovenstaande contractnummer, schriftelijk aan ons te richten. U krijgt dan zo spoedig mogelijk antwoord. Voor het lopende contract kunt u, aan de hand van de bijgevoegde leasefactuur, zien wanneer er welke bedragen, conform de overeenkomst, per automatische incasso van uw rekening worden afgeschreven.”***
De winkelier had de maandtermijnen niet betaald en deelde eerst mee dat zij wenste af te zien van de overeenkomst voor informaticaprestaties.
Vervolgens heeft zij uiteindelijk bijna een jaar later de leaseovereenkomst buitengerechtelijk ontbonden en het scherm pas 3 jaar later, in augustus 2012, geretourneerd.
De lessor had de winkelier aangesproken om de achterstallige leasetermijnen te voldoen, waaronder ook de termijnen van na de ontbinding.
Het Hof vond dat het aanbod van eiseres tot het aangaan van een leaseovereenkomst weliswaar niet tijdig door verweerster was aanvaard, maar dat op grond van artikel 6:223 lid 2 BW een leaseovereenkomst tot stand was gekomen.

In dat artikel staat het navolgende;

***”Indien een aanvaarding te laat plaatsvindt, maar de aanbieder begrijpt of behoort te begrijpen dat dit voor de wederpartij niet duidelijk was, geldt de aanvaarding als tijdig gedaan, ten zij hij onverwijld aan de wederpartij mededeelt dat hij het aanbod als vervallen beschouwt.”***

Kort gezegd bepaalt dat artikel dus dat wanneer een aanvaarding te laat plaatsvindt, maar de aanbieder begrijpt of behoort te begrijpen dat dit voor de wederpartij niet duidelijk was, de aanvaarding geldt als tijdig gedaan, tenzij hij onverwijld aan de wederpartij meedeelt dat hij het aanbod als vervallen beschouwt.
Het Hof meende dat door de brief van de lessor van 21 november 2008, die beging met “Geachte heren en dames, Hartelijk bedankt voor uw leasingaanvraag.”, de winkelier op grond van de inhoud van de brief behoorde te begrijpen dat de lessor ervan uitging dat zij het aanbod van de winkelier om een leaseovereenkomst aan te gaan, rechtsgeldig had aanvaard. Zij had, indien zij de totstandkoming van de overeenkomst had willen voorkomen, onverwijld aan verweerster moeten mededelen dat zij haar in tijd gelimiteerde aanbod als vervallen beschouwde.

### Voorstel overeenkomst met termijn

De winkelier is in cassatie gegaan.
De HR stelt voorop dat artikel 6:223 lid 2 BW ertoe strekt het risico van onduidelijkheid over de tijdigheid van de aanvaarding te verdelen. In de parlementaire geschiedenis wordt gedacht aan een telegram dat er langer over heeft gedaan dan verwacht mocht worden, en bijvoorbeeld aan een termijn met een daaraan verbonden voorwaarde, zoals “zolang de voorraad strekt”.
Van de aanbieder kan alleen gevergd worden dat hij “onverwijld” reageert op de te late aanvaarding, als hij de bij de wederpartij bestaande onduidelijkheid begreep of hoorde te begrijpen.
De winkelier had gesteld dat nooit sprake kan zijn van onduidelijkheid bij de aanvaardende partij als er een duidelijke termijn in het aanbod stond en de verlate aanvaarding niet het gevolg is van een communicatiestoornis.
De HR vindt dat er in casu géén overeenkomst tot stand is gekomen, omdat hier de lessor zelf de tekst van haar modelcontracten met de duidelijke termijn voor aanvaarding (dus een voorstel met termijn voor acceptatie) had geformuleerd.
Het gaat hier om een uitwerking van het vertrouwensbeginsel: de partij die gerechtvaardigd mocht vertrouwen dat een overeenkomst tot stand is gekomen, wordt beschermd.
Gelet op vorenstaand oordeel van de HR is het van groot belang dat wanneer een termijn wordt gesteld waarbinnen een voorstel kan worden aanvaard, binnen die termijn het voorstel ook daadwerkelijk wordt aanvaard. Anders loopt men het risico dat er geen overeenkomst tot stand komt.

### Advocaat contractenrecht

Indien u naar aanleiding van deze blog vragen heeft over de totstandkoming van een overeenkomst of over aanbod en aanvaarding, dan kunt u contact opnemen met een advocaat contractenrecht van Blenheim.