5 november 2014

Wetsvoorstel vereenvoudiging en digitalisering procesrecht

Categorie: Procesrecht

De civiele procedure wordt volledig digitaal

Met uitzondering van de mondelinge behandeling, wordt de civiele procedure volledig digitaal. In de toekomst zullen alle processtukken en bewijsstukken elektronisch aan de rechter moeten worden aangeleverd. Nu dient alles nog schriftelijk (waaronder ook: per fax) te worden aangeleverd.
Alleen natuurlijke personen en informele verenigingen zonder rechtsbijstand zijn van deze verplichting tot digitale aanlevering uitgezonderd.

De digitalisering scheelt een hoop papieren rompslomp. Indien de rechterlijke macht deze digitaliseringsslag goed maakt, belooft dit veel goeds.

Geen dagvaarding meer

De dagvaarding verdwijnt, als begrip én als proceshandeling. De dagvaarding wordt vervangen door het veel informelere oproepingsbericht.

Op dit moment is de eisende partij nog verplicht om een dagvaarding op te stellen en aan de wederpartij te laten betekenen door een deurwaarder. In de toekomst zal iedere procedure aanvangen met een oproepingsbericht. De eiser zal dit bericht aan de verweerder mogen toezenden per gewone post, of per e-mail.

De redenen voor deze wijziging zijn de vereenvoudiging van de civiele procedure alsmede een kostenverlaging. Dit is voor cliënten alleen maar toe te juichen.

De procedure wordt versneld en pleidooi verdwijnt

Thans duren ‘standaard’ civiele procedures (zonder al te veel procedurele handelingen als getuigenverhoren en dergelijke) al snel een klein jaar. Dit gaat ook veranderen: voor alle procedures in eerste aanleg geldt straks dat er slechts één schriftelijke ronde zal plaatsvinden waarvoor bovendien strakke termijnen gaan gelden, gevolgd door een mondelinge behandeling. Deze behandeling moet plaatsvinden binnen vier maanden na aanvang van de procedure. De rechter kan mondeling uitspraak doen. In andere gevallen volgt de uitspraak binnen zes weken. Het pleidooi verdwijnt. Ook de versnelling van de procedure is een positief aspect van de vernieuwing van het procesrecht.

Maatwerk in grote zaken

De hierboven omschreven vereenvoudigde en verkorte basisprocedure gaat gelden voor alle civiele zaken, ook al lijkt het op het eerste gezicht niet erg geschikt voor hele grote commerciële of internationale zaken.

In reactie op vragen en opmerkingen uit de rechtspraktijk, heeft de wetgever verduidelijkt dat het niet de bedoeling is om afbreuk te doen aan de kwaliteit van de Nederlandse rechtspraak. In grote zaken zullen partijen altijd de mogelijkheid hebben om te verzoeken om langere termijnen of aanvullende proceshandelingen, zoals een extra zitting om getuigen of deskundigen te horen of een extra schriftelijke ronde. De rechter heeft discretionaire bevoegdheid, maar zal zoveel mogelijk rekening houden met de wensen van partijen.

De praktijk zal moeten uitwijzen of het daadwerkelijk mogelijk zal zijn om van de basisprocedure af te wijken en de rechter om maatwerk te verzoeken in (grote) zaken die dat verdienen.

Nieuw is ook dat de rechter, net als bij arbitrage, een zogenaamde ‘regiezitting’ zal kunnen gelasten. Een dergelijke zitting kan plaatsvinden vóór het antwoord van de aangesproken partij of als onderdeel van de mondelinge behandeling. Tijdens een dergelijke regiezitting kan vanaf het begin van de procedure overleg worden gevoerd met partijen over het verloop van de procedure en over de wijze waarop deze het meest doelmatig kan worden voortgezet. Zo kan er in dat kader aan worden gedacht dat de rechter eerst een deelgeschil over de aansprakelijkheid behandelt.

Opnames van getuigenverhoren

Getuigenverhoren en mondelinge behandelingen worden door de rechter van oudsher samengevat in een proces-verbaal. De rechter gebruikt daarbij veelal andere bewoordingen dan de getuige, wat leidt tot discussies over hetgeen verklaard is. Deze praktijk doet de waarheid soms geweld aan. Het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid om getuigenverhoren in de toekomst woordelijk vast te leggen en zelfs via een geluids- of videoband op te nemen. Dit is een aanmerkelijke verbetering.

Uit het wetsvoorstel volgt niet dat partijen recht krijgen op een kopie van een dergelijke opname. Het is echter wel te verwachten dat in grotere zaken de rechter een gezamenlijk verzoek van partijen zal volgen.

Heeft u vragen over het wetsvoorstel over de vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht, neemt u dan gerust vrijblijvend contact op met: