Renteswaps - aansprakelijkheid banken voor schade door renteswaps

Hoge afsluitprovisie voor de bank, te hoge kosten voor de klant?

De praktijkgroep Financieel Recht van Blenheim Advocaten heeft geconstateerd dat banken breed in de markt renteswaps als financieel instrument hebben geadviseerd.

Klanten geven aan onvoldoende te zijn ingelicht over de (aanzienlijke) risico’s van deze renteswaps en over de door bank in rekening gebrachte kostenopslag.

Ook blijkt dat in veel gevallen door de bank onvoldoende is nagegaan of de renteswap voor de persoonlijke situatie (of: de bedrijfsvoering van) de klant wel passend was.

Wat zijn renteswaps?

Een renteswap is een zogenaamd afgeleid financieel instrument (een derivaat). Dergelijke renteswaps worden normaliter alleen door (grote) professionele marktpartijen gebruikt. Er wordt daarbij gebruik gemaakt van gestandaardiseerde overeenkomsten, te weten ISDA-documentatie (International Swap and Derivatives Association), waarbij renterisico’s worden afgedekt.

Dit betreffen meestal langdurige overeenkomsten (10 jaar), waarbij partijen bijvoorbeeld overeenkomen dat de ene partij de variabele rente voor zijn rekening neemt en de andere partij de vaste rente (meestal gebaseerd op de EURIBOR-rente).

Met een renteswap kan worden gespeculeerd op een rentestijging of een rentedaling.
Er is een grote variëteit in renteswaps; er kan bijvoorbeeld worden gekozen voor een renteswap waarbij alleen maar wordt voorzien in een bescherming tegen een rentestijging.
Er wordt dan gesproken over een een zogenaamde Cap of een Floor voor bescherming tegen een rentedaling, en een Collar voor bescherming tegen een rentestijging. Het is ook mogelijk dat er zowel gebruikt wordt gemaakt van een Cap als een Collar. Dit maakt dat afsluiting van een renteswap vaak maatwerk is en ook gelet op de kosten zinvol is bij (grote) marktpartijen.

Renteswaps worden niet verhandeld op een gereglementeerde markt, maar worden zoals gezegd veelal verhandeld tussen grote financiëële partijen buiten de beurs om (OTC: over the counter). De marktwaarde van een renteswap kan zich gedurende looptijd zowel positief als negatief ontwikkelen, waarbij de bank veelal zekerheid zal vragen voor deze ontwikkeling.

Om een voorbeeld te geven: indien een renteswap wordt afgesloten met een bescherming tegen een rentestijging, zal een (langdurige) rentedaling desastreuze gevolgen hebben voor de marktwaarde van de renteswap (er is simpel minder vraag naar een dergelijke renteswap).

De risico’s die gepaard gaan met een renteswap kunnen aanzienlijk zijn en een grote impact hebben op de bedrijfsvoering en de financiële positie van de klant.

Zorgplicht banken en renteswaps

Het gaat hier om financieel complexe producten, waarbij een langdurige financiële verplichting wordt aangegaan, met (mogelijk) aanzienlijke risico’s.
Een bank zal voor het afsluiten van een dergelijk renteswap alle risico’s inzichtelijk moeten maken en zich er ook van vergewissen dat een dergelijk financieel product geschikt/passend is voor de klant.

Een financiële instelling heeft bij het verlenen van haar diensten namelijk de plicht het ken-uw-cliënt-beginsel na te leven. Dat houdt in dat een financiële instelling de plicht heeft alle redelijk relevante persoonlijke omstandigheden en achtergrond van haar klant te inventariseren (een onderzoeksplicht).

Vooral bij dergelijke ingewikkelde en langdurige financiële instrumenten (met dito risico’s) is het van groot belang dat een dergelijk product ook aansluit op de doelstellingen van de klant.

Belangrijke vraag daarbij is of de klant de risico’s van de renteswap begrijpt, maar ook of de klant deze risico’s kan (en wil) dragen?
De reikwijdte van de onderzoeksplicht en de informatieplicht hangt af van de specifieke omstandigheden van het geval.

Hoe groter en langduriger de risico’s zullen zijn, des te meer informatie de financiële instelling zal moeten inwinnen en verstrekken.
Juist bij dergelijke gecompliceerde financiële producten heeft de bank een bijzondere zorgplicht om na te gaan dat haar klanten de risico’s begrijpen en ook kunnen dragen (en ook aansluiten, gelet op de ervaring en kennis van de cliënt op de transactie).

De praktijkgroep Financieel Recht van Blenheim advocaten heeft gemerkt dat veel banken haar zorgplicht in dezen onvoldoende hebben uitgevoerd en meer oog hebben gehad voor de afsluitprovisie die de bank krijgt bij het afsluiten van een dergelijke renteswap.
Veel cliënten worden nu geconfronteerd met de grote risico’s verbonden aan een renteswap, risico’s die klanten op voorhand niet kenbaar zijn gemaakt en risico’s die zij niet kunnen dragen.
Daar komt bovenop dat zij geconfronteerd worden met hoge kosten en opslagen, die op voorhand niet, althans onvoldoende kenbaar zijn gemaakt.

Indien aan u een renteswap is geadviseerd en u het bovenstaande bekend voorkomt, aarzelt u dan niet om (vrijblijvend) contact op te nemen met de praktijkgroep Financieel Recht van Blenheim Advocaten (mr. Jasper Hagers en mr. Arjen V. Paardekooper).

Verdere informatie over renteswaps door een advocaat financieel recht

Voor verdere informatie over renteswaps of andere aspecten van financieel recht kunt u vrijblijvend contact opnemen met:

LAW - associated firm

Blenheim is lid van Lawyers Associated Worldwide.

lees meer

Contactformulier

Movie

Contactformulier